Galenos, Dioskurides, bilimsel kök

Çağımızın yaklaşık üçüncü yüzyıl öncesinden dördüncü yüzyılına kadar Anadolu, antik dünyanın ürettiği en yoğun bilimsel geleneği barındırdı. Bugün Adana ovasında yer alan Anazarbus'ta Dioskurides De Materia Medica'yı yazdı — sonraki bin altı yüz yıl boyunca eczacılığın standart referansı olarak kalacak beş ciltlik bitki ve ilaç kataloğunu. Bir yüzyıl sonra, Ege kıyısındaki Pergamon'da Galenos Asklepion'da çalıştı — aynı komplekste rüya inkübasyonunun, bitki ilaçlarının ve bugün deneysel fizyoloji diyebileceğimiz pratiğin uygulandığı bir tapınak-hastane.

Bu katman, sonraki tüm Anadolu aktar geleneğinin bilimsel köküdür. İbn Sînâ'nın on birinci yüzyıldan kalma el-Kânûn fi't-Tıbb'ı — Selçuklu ve Osmanlı farmakolojisinin temel metni — neredeyse her botanik girdide Dioskurides'i kaynak gösterir. İznik'in Bizans manastır bahçeleri Galenos'un klinik yöntemini miras aldı. Bu katman olmadan, Bronz Çağı Hitit bitki bilgisinden ortaçağ İslam eczacılığına yapılan sıçrama açıklanamaz.

Bithyné bu katmandan okur; tek bir nedenle: Anadolu bitki geleneği yazılı yöntemle ilk burada buluştu. Süreklilik bir inanç değil; bir belgelemedir.